Potraga za pravima mladih – mehanizmi učešća građana

Agencija za lokalnu demokratiju (ALD) bila je jedna od info tački na održanom takmičenju za srednjoškolce iz Nikšića pod nazivom „Potraga za pravima mladih”. Takmičenje se organizovalo 6.septembra, 2018.godine, u znak obilježavanja Međunarodnog dana mladih. Ovu aktivnost je organizovala Inicijativa mladih za ljudska prava, koja je članica Građanske alijanse. Potraga za pravima mladih je timska igra kojoj je cilj da se učesnici međusobno upoznaju, kao i da se upoznaju sa radom različitih organizacija i institucija i ljudskim pravima, te da zajedničkim trudom i pokazanim vještinama dođu do nagrade.

U ALD, đaci i profesori su imali priliku da čuju čime se bavimo, kao i o tome koji su to mehanizmi učešća/mladih. Odabrana tema predstavlja jedno od prava kojima se naša organizacija bavi.

U nastavku vam prenosimo detalje pomenute prezentacije o mehanizmima učešća (mladih):

NAČINI UČEŠĆA GRAĐANA
Odlukom o načinu i postupku učešća lokalnog stanovništa u vršenju javnih poslova i Statutom opštine Nikšić, utvrdjeni su oblici i mehanizmi učešća, subjekti, mjere i aktivnosti koje preduzimaju organi Opštine radi podsticanja i uključivanja gradjana u procese planiranja, donošenja odluka i njihovoj implementaciji.
Kod nas postoje razni oblici učešća građana u radu lokalne samouprave, a to su:
• inicijativa,
• građanska inicijativa,
• zbor građana, referendum (mjesni i opštinski),
• građanska žalba i peticija,
• i drugi oblici izjašnjavanja i odlučivanja utvrđeni Statutom.

Inicijativa je akt kojim građani kod organa lokalne samouprave pokreću rješavanje određenih pitanja za koja su zainteresovani, a može se pokrenuti radi razmatranja i odlučivanja o određenim pitanjima od interesa za lokalno stanovništvo u skladu sa zakonom (npr. asfaltiranje ulica, zaštita od buke, utvrdjivanje linija u gradskom saobraćaju itd. ). Inicijativu može podnijeti samo JEDAN GRADJANIN, a o podnijetoj inicijativi opštinske službe moraju donijeti stav u roku od TRIDESET DANA.

Građanska inicijativa je akt (dokument) kojim se od nadležnih opštinskih organa traži donošenje novog ili promjena postojećeg akta koji utiče na ostvarenja naših prava i zadovoljenje naših potreba.

Građansku inicijativu može pokrenuti GRUPA GRAĐANA i za nju je potrebno obezbijediti određeni broj potpisa koji se razlikuje od grada do grada. Za Nikšić je potrebno prikupiti potpise 2% od upisanih birača u Birački spisak na posljednjim izborima. O gradjanskoj inicijativi, da li će se prihvatiti ili ne odlučuje Skupština. U slučaju neprihvatanja može se raspisati referendum u roku od devedeset dana.
Zbor građana saziva nadležni organ mjesne zajednice, po sopstvenoj inicijativi ili na predlog od najmanje 1% sa područja, a radi dobijanja mišljenja o pojedinim pitanjima od lokalnog interesa. Može ga sazvati predsjednik Skupštine, predsjednik Opštine i odbornik radi dobijanja mišljenja građana o pojedinim pitanjima od lokalnog interesa.

Primjer: Predsjednik MZ Župa Dragoljub Radulović je pokrenuo pitanje rješavanje vodosnadbjevanja Župe, što je obuhvatalo rekonstrukciju vodoizvorišta Blace morakovske, bušenje dva bunara, izgradnju dva bazena, zamjenu dijela cjevovoda.
Takođe su došli do dogovora sa Opštinom da se riješi problem Mjesne zajednice o uređenju putne infrastrukture, dugogodišnjeg problema Župe. Da se izvrši asfaltiranje svih prioritetnih dionica puteva po župskim selima.

Radi izjašnjavanja građana o određenim pitanjima iz nadležnosti Opštine može se raspisati referendum za teritoriju Opštine (opštinski referendum) ili za dio teritorije (mjesni referendum). Za raspisivanje opštinskog referenduma predlog mogu podnijeti predsjednik Opštine, najmanje trećina odbornika ili najmanje 3-5 % birača.

Primjer: Sjajan primjer je Švajcarska, u čijem je državnom uređenju ključni princip neposredne demokratije upravo referendum i narodne inicijative.
Od opštinskog, preko kantonalnog, do saveznog nivoa vlasti cijeli sistem prožimaju institucije narodne inicijative i referenduma. Na ovaj način građani su u mogućnosti da učestvuju u poslovima lokalne zajednice, ali takođe mogu da odlučuju i o zakonodavnim kao i ustavnim pitanjima, kako kantona, tako i savezne države. Narodne inicijative predstavljaju predlaganje odluka, a referendum njihovo usvajanje. Za bilo koju promjenu Ustava referendum je obavezan, takođe referendum se može tražiti za promjenu nekog zakona. Isto tako, kroz referendume, građani mogu da menjaju bilo koji zakon koji je izglasala Savezna skupština. Na referendumima građani Švajcarske se, bilo na kantonalnom ili na nacionalnom nivou, izjašnjavaju o svemu. Apsolutno nikakva ograničenja ne postoje povodom prava na referendum u pogledu materije, jedino za određena pitanja, referendum je obavezan, a za druga je fakultativan. Sto hiljada građana Švajcarske ima pravo da pokrene inicijativu za djelimičnu ili potpunu promjenu ustava.

Pored neposrednog odlučivanja i izjašnjavanja, građani mogu učestvovati u ostvarivanju lokalne samouprave tako što će uputiti: peticiju, predlog ili žalbu. Svaki građanin ima pravo da podnese peticiju, predlog i građansku žalbu.

Građansku žalbu mogu podnijeti građani, pravna lica i drugi subjekti u slučaju:
• povrede prava na lokalnu samoupravu,
• ako Opština ne obezbijedi zaštitu i unapređenje manjinskih prava,
• ako organi uprave i javne službe ne obezbjeđuju efikasnost i zakonitost rada,
• ako se organi uprave i javne službe ne pridržavaju kodeksa i standarda postupanja sa građanima,
• ako organi lokalne samouprave i javne službe ne obezbjeđuju javnost i transparentnost svog rada,
• u slučaju mita ili korupcije.

Građanska žalba podnosi se Skupštini Opštine u slučaju povrede prava na lokalnu samoupravu i ako Opština ne obezbijedi zaštitu i unaprjeđenje manjinskih prava, a u svim drugim slučajevima podnosi se predsjedniku Opštine. Organ, zadužen za odlučivanje po građanskoj žalbi donosi odluku u roku od TRIDESET DANA od dana prijema.

Učešće mladih

Učešće mladih ljudi, odnosno omladinska particpacija, predstavlja društveni angažman ili aktivizam mladih, aktivno učešće mladih u rješavanju za njih relevantnih pitanja i donošenju odluka kako u lokalnim zajednicama tako i na državnom nivou.

Potrebno je prepoznati i uvažiti dvije vrste participacije mladih/građana: tzv. „Propisanu” učešće kroz mehanizme i u prilikama koje nudi i traži Vlada (javne rasprave i konsultacije, učešće u radnim grupama, savjetima i sl.). i „Samoinicijativnu” – ono učešće građana koje dolazi od samih građana, tj. na njihovu inicijativu.
Prema Evropskoj povelji o učešću mladih u lokalnom i regionalnom životu, “građanska participacija i djelovanje podrazumijevaju da građani imaju prava, sredstva, prostor i priliku – a tamo gde je to potrebno, i podršku – da učestvuju u odlukama i utiču na njih i da se uključuju u postupke i aktivnosti kako bi doprinosili izgradnji boljeg društva.” U datoj povelji se i napominje da: „Aktivna participacija mladih u odlukama i postupcima na lokalnom i regionalnom nivou od bitnog je značaja ako želimo da izgradimo demokratskija, otvorenija i bogatija društva.”

Aktuelna nacionalna Strategija za mlade propisuje između ostalog mjere za unapređenje učešća mladih u procesima donošenja odluka i životu zajednice, na osnovu koje se i kreiraju i usvajaju opštinske / lokalne strategije.
Postoji i Zakon o mladima koji se bavi pitanjima od interesa za djelovanje mladih u Crnoj Gori, aktivnosti koje se odnose na omladinsku politiku, omladinski rad, institucionalnu brigu o mladima, oblike i finansiranje organizovanja, učešća i djelovanja mladih na lokalnom i državnom nivou, i druga pitanja od značaja za mlade.

Recent Posts

Kategorije

Arhiva

2019 (45)

2018 (42)

2017 (44)

2016 (20)

2015 (14)

2014 (35)

2013 (8)

2012 (2)